Dziedzictwo
Historia
Siedem wieków świątyni i siedemdziesiąt lat wspólnoty prawosławnej.
Historia koszalińskiej cerkwi to dwie splecione opowieści. Pierwsza liczy ponad siedem wieków: od klasztoru cysterek, przez kaplicę książęcą i kościół ewangelicki, po dzisiejszą cerkiew. Druga — siedemdziesiąt lat wspólnoty prawosławnej, która po wojennej zawierusze znalazła tu swój dom.
Parafia powstała w czasie organizowania diecezji wrocławsko-szczecińskiej, tuż po II wojnie światowej. Tworzyli ją przesiedleńcy — Łemkowie z akcji „Wisła”, Polacy z Kresów Wschodnich, Ukraińcy, Białorusini, Rosjanie, Ormianie. Na początku było około 50 rodzin; pierwszym proboszczem został ks. Dymitr Doroszkiewicz, który „z wielką gorliwością i poświęceniem organizował życie w nowopowstałej parafii”.
1 sierpnia 1958 r. powołano dekanat koszaliński — a jego pierwszym dziekanem został właśnie ks. Doroszkiewicz. Dziś dekanat tworzy pięć parafii: Koszalin, Wałcz, Słupsk, Szczecinek i Bobolice.
W obrazach
Świątynia w obiektywie dekad
Cerkiew w 1987 roku — przed wielkimi remontami.
Rok 1992 — remont dachu i wieży, nowy prawosławny krzyż.
Badania archeologiczne (1991) — ślady klasztoru cysterek.
Kalendarium
Od cysterek do cerkwi — 750 lat
Dzieje najstarszej świątyni Koszalina rok po roku.
Cysterki przybywają do Koszalina
Biskup kamieński Hermann von Gleichen wystawia 9 czerwca 1278 r. list fundacyjny dla klasztoru cysterek. Około 1300 r. powstaje kościół klasztorny — dzisiejsza cerkiew, najstarsza świątynia miasta.
Reformacja i upadek klasztoru
Po przejściu Pomorza na protestantyzm klasztor podupada; książę Jan Fryderyk decyduje o jego rozbiórce i budowie w tym miejscu rezydencji (od ok. 1569 r.). Ocalał tylko kościół.
Kościół zamkowy
Za panowania księcia Franciszka świątynię odbudowano — otrzymuje nowy wystrój, m.in. malowidła niderlandzkiego mistrza i organy. Uroczysta inauguracja w dniu św. Jana 1609 r.
Wielki pożar Koszalina
Miasto płonie niemal doszczętnie — ogień nie oszczędza świątyni. Odbudowa następuje w 1724 r.; w czasach napoleońskich budynek służy za magazyn i szpital.
Gruntowny remont
Po zniszczeniach wojennych kościół przechodzi generalny remont (1818–1819) i zostaje ponownie poświęcony w 1820 r. W 1839 r. otrzymuje wieżę z sygnaturką.
Odkrycie gotyckiego oblicza
Ostatni przedwojenny remont odsłania gotyckie detale wschodniej ściany — świadectwo średniowiecznego rodowodu budowli.
Świątynia trafia prawosławnym
Decyzją władz z 20 sierpnia 1953 r. obiekt przekazano Polskiemu Autokefalicznemu Kościołowi Prawosławnemu. 1 sierpnia 1954 r. erygowano parafię, a pierwszym proboszczem został ks. Dymitr Doroszkiewicz.
Ikonostas i wystrój wschodni
Wnętrze zyskuje ikonostas i wygląd świątyni tradycji wschodniej. 8 listopada 1956 r. budynek trafia do rejestru zabytków (nr A-768).
Poświęcenie po kapitalnym remoncie
Za probostwa ks. Michała Szlagi wyremontowano dach, wieżę, wnętrze i elewację; świątynię uroczyście poświęcono.
Miedziana wieża i prawosławny krzyż
Remont dachu i wieży — pokrytej za zgodą konserwatora blachą miedzianą; na szczycie staje sześcioramienny prawosławny krzyż.
Powrót gotyku
Dzięki Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej wymieniono elewację i osuszono mury. Skucie tynków odsłoniło średniowieczne wątki ceglane — cerkiew zyskała dzisiejsze oblicze.
Jubileusz 50-lecia
Na złoty jubileusz parafii odrestaurowano wnętrze świątyni; rok później cerkiew zyskała ogrzewanie.
Generalny remont dachu
Wymiana połaci i stropu dachu za ponad 600 tys. zł — ze środków Ministerstwa Kultury, Miasta Koszalina i parafii.
Dom Opieki i Spotkań Ekumenicznych
Parafia kupuje od miasta kamienicę przy Mickiewicza 9 — na kancelarię, bibliotekę, katechezę i mieszkania.
Wichura i nowy krzyż
Wichura z 3 grudnia 2020 r. niszczy krzyż na sygnaturce. Parafia przeprowadza remont wieżyczki i w 2021 r. świątynię wieńczy nowy krzyż.
70 lat parafii
27–28 sierpnia, w święto Zaśnięcia, jubileuszowej liturgii przewodniczy abp Jerzy, ordynariusz diecezji wrocławsko-szczecińskiej.
Pasterze wspólnoty
Proboszczowie parafii
Kapłani, którzy prowadzili koszalińską wspólnotę — według kroniki parafialnej.
- ks. Dymitr Doroszkiewicz — organizator parafii, później dziekan1954–1962
- ks. Mikołaj Turowskilata 60.
- ks. Mikołaj Leszczyńskilata 60.
- o. Aleksander Jaroszuk — przywrócił regularne nabożeństwaod 1965
- ks. Sergiusz Kosacki1964 i 1966–1967
- ks. Jakub Solardo 1970
- ks. Włodzimierz Sawczuk1970–1972
- ks. Jerzy Doroszkiewicz — później kanclerz Kancelarii Metropolitalnej1972–1974
- ks. Michał Szlaga — kapitalny remont świątyni1974–1981
- ks. mitrat Jan Krzemiński — proboszcz i dziekan1981–1987
- ks. mitrat Mikołaj Lewczuk — proboszcz i dziekan okręgu koszalińskiegood 1987
„Od 50 rodzin w 1954 roku do wielonarodowej wspólnoty, która trwa — mimo dziejowych burz.”siedemdziesiąt lat parafii prawosławnej w Koszalinie