Ponad 650 lat dziejów
Historia bazyliki
Od kamienia węgielnego w 1343 roku, przez wielkie dzieła i lata wojny, po żywą konkatedrę archidiecezji gdańskiej.
Kościół Najświętszej Maryi Panny wznoszono przez niemal 160 lat — od 1343 do 1502 roku — a jego budowa splata się z całą historią średniowiecznego Gdańska. Kolejne pokolenia mieszczan, murarzy i mistrzów dokładały cegłę do cegły, aż powstała świątynia bez precedensu: największy kościół zbudowany z cegły na świecie, o kubaturze przekraczającej 150 tysięcy metrów sześciennych.
Przez stulecia bazylika była sercem religijnego i kulturalnego życia miasta. Od 1572 roku aż do końca II wojny światowej opiekowała się nią gmina luterańska; w 1945 roku, wśród zgliszczy Gdańska, świątynia wróciła do Kościoła rzymskokatolickiego. W 1965 roku papież Paweł VI nadał jej tytuł bazyliki mniejszej, a w 1987 roku stała się konkatedrą diecezji, później archidiecezji gdańskiej.
Kalendarium
Ślad wieków — najważniejsze daty
Kamień węgielny
23 marca położono kamień węgielny pod obecną świątynię — początek budowy największego ceglanego kościoła gotyckiego.
Transept i prezbiterium
Wznoszenie zewnętrznych murów transeptu i prezbiterium pod kierunkiem mistrza Henryka Ungeradina.
Wysoka wieża
Podwyższenie wieży w czasie wojny trzynastoletniej jako znak zwycięstwa nad Krzyżakami; prace nadające jej dzisiejszą wysokość (~82 m) ukończono w 1466 r.
Zegar astronomiczny
Hans Düringer z Torunia wykonuje zegar astronomiczny — w XV wieku największy zegar świata.
Kościół halowy
Przebudowa korpusu na trójnawową halę; jako architekt pracuje Hans Brandt.
Ostatni zwornik
28 lutego zamknięto sklepienie ostatnim zwornikiem — koniec niemal 160-letniej budowy.
Ołtarz Koronacji Marii
Powstaje późnogotycki ołtarz główny Mistrza Michała z Augsburga; ustawiony w prezbiterium 25 stycznia 1517 r.
Okres protestancki
Od 1572 r. świątynią opiekuje się gmina luterańska; kościół pozostaje protestancki aż do 1945 roku.
Zniszczenia wojenne
Spłonęły drewniane konstrukcje dachów i runęło ok. 40% sklepień; zegar astronomiczny wywieziono jeszcze w 1944 r.
Odbudowa
Powojenna odbudowa świątyni; kościół zostaje kościołem rzymskokatolickim pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP.
Bazylika mniejsza
Papież Paweł VI podnosi kościół do godności bazyliki mniejszej.
Rekonstrukcja zegara i konkatedra
Rozpoczęcie rekonstrukcji zegara astronomicznego; w 1987 r. bazylika zostaje konkatedrą diecezji gdańskiej.
Gwiazdy na sklepieniu
Powstaje Towarzystwo Przyjaciół Bazyliki i program renowacji „Gwiazdy na sklepieniu”; proboszczem zostaje ks. prałat Ireneusz Bradtke.
Skala budowli
Liczby, które robią wrażenie
Długość 105 metrów, szerokość transeptu ok. 66 metrów, sklepienia na wysokości 28–29 metrów wsparte na 27 filarach, 29 kaplic wnękowych i kilkaset kamiennych płyt nagrobnych, pod którymi do początku XIX wieku pochowano około 6 tysięcy osób.
Wieża bez hełmu liczy około 70 metrów, a wraz z tarasem widokowym sięga ok. 82 metrów — do dziś jest najwyższym punktem gdańskiego Śródmieścia.
Zobacz wnętrze i dzieła